La Nova Paradigmo en Psikologio

La Mio: Parto kaj produkto de la procezo META

Ni estas prezentantaj novan paradigmon en la psikologi-historio; kaj temas pri simpla vero kun grandegaj kaj multaj implicoj. Inter la aferoj, kiujn ni devas rigardi nov-maniere, se ni volas kompreni pli bone la homan dramon, estas la koncepto pri "mio".

Uzante tiun subtilan pensmanieron, kiun ni nomas "esplora negativa penso", ni komencu klarigante tion, kio estas, kio ne estas por ni la mio.

Kiam la Hindoj diras tal-vam-asi (vi estas tio), ili parolas pri la identeco de la homa mio (a? almena? pri "supera" parto de la homa mio) kun la dia mio (Dio a? Atman).

Kiam Moseo parolas kun Dio, demandante Lian nomon kaj Li respondas: "Mi estas , kiu estas" (Eliro, 3), estas alia aludo al la dia identeco de la homo. En tiuj ?i parolaj klopodoj komuniki ion tre gravan por la homo, oni perceptas kvankam subtile, la kompareman esencon de la procezo META.

Ni estas dirantaj, ke la mio estas parto kaj produkto de la procezo META kaj ke tiu ?i procezo estas tio, kio kreas la kontra?a?ojn "tio ?i kaj tio" a? "supera kaj malsupra".

Tiu ?i esenco mem de la procezo META estas tio, kio malhelpis dum jarcentoj la komprenadon de tio fundamenta de la religia mesa?o.

Aliflanke, la "mio" estis konceptita en Psikologio la? multaj malsamaj manieroj, kiuj pliigis la konfuzon.

Por Sullivan, la mio a? la "mi-sistemo" estas la intergri?o de trajto, kiujn aprobis plenkreskuloj gravsignifaj dum la unua vivjaro kaj la infaneco.

Por Freud la "karaktero" estas rezultato de la sublimigado de la instinktoj far la supermio, kaj la supermio estas ne malpli ol la internigado de sintenoj de la plenkreskuloj gravsignifaj, dum la unua vivjaro kaj la infaneco.

Karen Horney parolas pri aktuala mio, reala mio (kio oni estas la? la nuntempa potenco) kaj idealigita mio (kio oni devus esti pro si mem).

Poste aperis la koncepto pri "epigenezoj(13) de la mio", konsekvence de la granda scivolemo por koni kiel disvolvi?as en la tempo tiu ento tiel malpreciza kaj samtempe tiel reala, kiu estas mio.

Valoras la penon legi kelkajn el la tiusencaj klopodoj, kiuj jam i?as klasikaj:

1. La ?apitro "Ok a?oj homaj", en la libro ?Infancia y Sociedad? de Erik H. Erikson (Bonaero, Horme, 1978, 71 eld.)
2. La libro de Anna Freud ?El yo y los mecanismos de defensa? (Bonaero, Paidos, 1977, 11a eld.)
3. ?El primer ano de vida del nino?, de Rene Spitz(Madrido, Aguilar, 1975).
4. ?El nacimiento psicologico de infante humano?, de Margret Mahler(Bonaero, Marymar, 1977).

Carl Jung parolas pri "mi-kompleksoj", kio estas preska? same kiel priskribi la ekzistadon de kelkaj a? pluraj psikologiaj "mioj", agantaj iel "sendepende" unu de la alia.

Lia sekvanto Maurice Nicoll disvolvis tiun ?i ideon pri la "pluraj mioj" kaj parolis pri la "observanta mio".

Niaopinie, denove montri?as ?e tiuj ?i a?toroj la tendenco fragmentiga kaj esence dualeca de la procezo META; procezo, kiu movi?as sen?ese inter "kontra?a?oj" a? "paroj". Laste, tiu ?i tendenco disigas la observanton de tio, kion li observas ?is diskoneksigi la individuon disde ties propra realo kaj disde la realo mem, je diversaj gradoj.

En 1923 Sigmund Freud prezentas al la mondo sian strukturan teorion; tio, kio kristaligas kion ni nomas "la unua paradigmo en psikologio". La nia estus da "la nova paradigmo".

Freud priskribas la mion kiel psikologian agenton okupatan pri la perceptado de la realo kaj pri la al?ustigo al tiu media realo.

Li kondensas interne de la mio, serion da funkcioj, kiuj estis tre bone resumitaj kaj ordigitaj en la libro de Leopold Bellak Funkcioj de la mio en normaluloj, ne?rozuloj kaj skizofreniuloj.

Sed Freud lokas en tiu mio la memoron kaj la perceptadon. En nia nova paradigmo ni zorgas tre bone respekti la fundamentajn diferencojn ekzistantajn inter la mnemonika procezo (META) kaj la unueca perceptado. Amba? ili estas neakordigeblaj kaj, pro tio, ni vidos, ke oni ne povas inkludi ilin en unu solan koncepton.

Ni diras, ke la memoro okazigas tiun "psikologian glaciigon", kiu estas la mio a? egoo. Ni diras anka?, ke la mio ne estas nur la produkto, sed fine ?i prenas parton de la procezo META kaj amba?, META + mio, kiuj fakte samas, interferas la unuecan perceptadon.

?u eblas tamen la ekzistado de unueca perceptado de la mi-procezo?

Almena? hispane, ni ne diras "mi kreskigas miajn ostojn a? cirkuligas mian sangon", same kiel ni diras "mi pensas, do mi ekzistas".

Kio okazas, kiam la mio pripensas pri si mem kaj demandas sin: "kio mi estas?" a? "kio estas mio?"?

Tiu ?i demando povas:

1. okazigi amason da ideoj, bildoj, memoroj kaj emocioj (?io, kion ni hispane nomas sendistinge "pripenso", a?
2. okazigi agon de memobservado, kiu eventuale povas i?i parto de la unueca perceptado, kaj en tiu unueca perceptado, tiom la mio, kiom la procezo META, ne plu ekzistas. La restarigo en la psikologia kampo (akceptante la esprimon) de la mnemonika procezo a? mio, fini?as siafoje per la ago de unueca perceptado.

Mio, tempo kaj ka?zeco(Piaget kaj Einstein)

Resume kaj simpligante: tio, kion ni nomas "si mem"; tio, kion ni nomas mio, kaj kiu kredas "pligradi?i", protekti?i kaj sekuri?i per la rekono de probabla deveno, de siaj propra?oj kaj universitataj titoloj (konoj kaj poseda?oj), kiu senti?as savita, partoprenante grupon, klanon a? nacion; tio, kio bazi?as sur la koncepto: "de mi" kaj "pli kaj pli" (pli da grandi?o, pli da kono, pli da sekureco, pli da sekureco, ktp), tio ne estas stabila ento. Pli ?uste, tiu "mio" tiu "si mem" estas procezo, kiu pli similas al kina mova filmo ol al senmova fotografia bildo.

Kiam ni esploras la kialon de io, kio ni kredas esti, ni ser?as unu el la fotoj en la longa rulo de tiu sen?ese mova filmo, kiu estas la procezo META, kiu estas nia memoro.

La fizika-kemia procezo mem de la cerbo je molekula nivelo en la ne?ronoj estas konscie interpretita pere de bildoj, kiuj estas poste registritaj far la memoro. Oni do povas konstrui vortojn surbaze de tiuj memoraj bildoj, kiujn ni nomas "penso". La penso ?ifras kaj de?ifras centripetajn mesa?ojn (al ne?ronaj molekuloj tra la sensaj vojoj) kaj centrifugajn (al la medio tra la movaj vojoj) je malsamaj niveloj. Vidu la skemon de sir John Eccles en ties libro Alfrontante la realon, 1publikigita en 1970.

I?as videble, la?mezure kiel ni penetras en la problemon, ke ekzistas viscera kaj glanda (a?tonomika) ekvivalento al tiu procezo META kaj ke e? la molekulaj procezoj mem de la ne?rono iom post iom eni?as en la nuran mensan procezon, kiun oni instruis al ni rekoni ennia kulturo.

Anka? ?iam pli evidenti?as, precipe kiam ni konstatas la mensagadon en ni mem sen "anta?ju?oj" a? iaj ajn kondi?oj, ke la mnemonika procezo kaj ?io, kio akompanas ?in (?u ne?rofiziologie ?u psikologie) ne estas la nura mensagado.

Iom post iom oni perceptas kiamaniere la procezo META interferas kun la aliaj mensagadoj ?is tio, ke ?i fari?as neakordogebla kun ili. Tiu ?i procezo META polarizas diversajn bildejn, ideojn kaj memorojn ?irka? la mi-koncepto. Tio ?i okazas en la infano, kiu identi?as kun siaj gepatroj, a? en la adeleskanto, kiu "i?as unu kun" la idolo (eidetos), kiun iumomente kaj iuloke la kulturo elstarigas: la milit-heroo, la televid-kantisto, la kinaktoro au la futballudisto.

Se ni intencas kredi, ke la procezo META (penso) kaj la mio estas disigitaj a? estas malsamaj, ne eblos havi uuecan perceptadon pri la funkciado de la procezo META (la mio) en determinita momento.

Anka? ne eblos havi insight-n (a? internan vidadon)de la procezo META, se ni uzas ian ajn formon de mnemonika dualeco: la komparon, la justigon a? la kondamnon, kiuj estas nur mezuroj inter du imagaj punktoj. Tiuj ?i "mezuroj" estas alia maniero ?an?i la kinan flimon en senmovan fotografajon.

Kontinueco, daurigo kaj restado

La memoro (mnemonos), kiu registras la diversajn stadiojn de la propra vivo, trudas al ?i kontinuecon pere de la koncepto pri "mio", kiu tiamaniere i?as parte utila. Tiel la "mio" estas la formo imaga (eidetos) a? ideiga kiel la procezo META havigas al si kontinuecon en la pasinteco kaj da?rigon en la venonteco. La "mio" i?as anka? iluzia imago de restado trans la sen?esa ?an?i?o de ?iuj a?oj, personoj, ideoj kaj okazajoj. La "mio" e? i?as la iluzio resti ?iam sama, malatentante la sekvencajn ?an?ojn en si mem.

La koncepto pri "mio" estas la "vojo de la plej malgranda peno", kompare kun la sen?esa energia konsumo bezonata de la rekta (a? unueca) perceptado de la sen?esa ?an?o de ?io.

La tri konscioj

Kaj la mio estas unu el la eblajformoj de konscio kaj agado; tiu konscio, kiun nia kulturo unuflanke emfazas. Surbaze de nia modelo de menso ni dirus, ke ekzistas almena? tri formoj de konscio kaj agado en la homo :

1. "linia" konscio : tiu de la procezo META, kie estas registro de la realo.
2. "triangula" koncio : tiu de la unueca perceptado kaj de la inteligenta diferencigo, kaj
3. "cirkla" konscio a? kariokonscio, kie ekzistas rekonstituado de la realo. Oni vidas kaj a?das sen distordi tion viditan a? a?ditan.

Ni rediras, ke tiujn esprimmanierojn oni ne devas konsideri tre la?litere kaj ke ili estas nur poreksplikaj eblecoj.

La "linia" konscio, "mieca" au "META" emfazas la gravecon de la fotografa?o a? senmova bildo. La "triangula" konscio de la "inteligenta unueca perceptado" estus pli rilatigitaj kun la kina filmo, kiu estas la realo, tiel interna, kiel media.

Voja?oj kaj movo

Voja?oj: alivorte, la agado de la procezo META estus tiu de reaj voja?oj ekde unu punkto ?is alia (fragmentaj movoj ene de la dualeco, kiu estas komparo, justigo, kondenso [nekonscia], kondamno, mezuro, ktp).

Movo: male, la agado de la unueca perceptado estus same kiel partopreno en la movo de la realo transe de ?ia dualeco, komparo a? mezuro. Tio ?i implicas, ke ?i estas la sola mensa agado, en kiu eblas rekta kaj profunda kontakto kun alia homo : la unueca rilato. Tie ne ekzistas la komparo, la kodamno, la justigo, la mezuro, la bildo, kaj la timo, kiu iras kune kun ?io ?i.

Tempo, spaco kaj kauzeco

Jean Piaget observis, ke inter la kvara kaj la sepa vivjaroj la infano firmigas tion, kion ni nomas la "mio", per formado de la koncepto pri spaco kaj tempo, kaj per la komenco de la strukturado de la ideo pri ka?zeco.

Sed kio vere okazas ?

La esenco de la realo, kiu ?irka?as nin, estas la movo. Je nivelo de unueca perceptado, ekzistas nur movo kaj konstanta ?an?o, "tiom interne, kiom ekstere".

En tiu movo kaj tiu ?an?o, kiu la procezo META a? la linia konscio "fiksas" a? intencas fiksi a? fotografi inter du punktoj tute hipotezaj:

Punkto 1: ?i tie.
Punkto 2: tie, kaj inte amba? punktoj, ekzistas la spaco.

au :

Punkto 1 :Anta?e (memoroj)
Punkto 2 :Nun (sed ne la percepta nuno, sed la bilda kaj parola nuno).
Punkto 3 :Piste (kiu estas nur ideo a? memoro de la koncepto pri estonteco), kaj inter tiuj ?i punktoj ekzistas la tempo.

La procezo META tradukas parte la movon de la realo (iterna a? ekstera) enparolan. emocian, imagan, idean lingvon, kiun oni konas kiel spacon kaj tempon. Ne surprzas, ke de tiuj ?i ideoj pri spaco kaj tempo (eterna komparo inter du puktoj) rezultas kiel natura konsekvenco la ideo pri ka?zeco. ?iu ka?zo havas sian efikon kaj inverse(alifoje la du punktoj de la dualeco). Tie ?i la infano malkovris la "?ef?losilon", kiu malfermas la pordojn de la rilatoj inter ka?zoj kaj efikoj: ?iaj demandoj "kial?".

La eblaj distordoj de tiuj rilatoj inter ka?zoj kaj efikoj, kiuj rezultas kiel respondo al la demando "kial?", ests sennombraj, kaj multon oni skribis pri tiuj distordoj.

Modeloj de la kauza rilato

Ekzistas almena? kvin muldiloj a? modeloj por respondi la demandon "kial?" en la procezo META.

1. Ka?za ?eno: la modelo plej simpla kaj do la plej uzata: unu ka?zo havas unu efikon kaj ?iu efiko estas anta?igita en la tempo per ka?zo.
2. Polideterminismo (ka?za reto) : inter ka?zo kaj efiko estas "spaco", kiu nepre estas okupita de la novaj okaza?oj, kiuj siafoje igas sin novaj ka?zoj de la sama efiko. Tiamaniere, al unu sama efiko kunfluas multaj ?enoj de ka?zoj kaj efikoj.
3. Ka?za retroflekso : ?u povas la efiko transformi?i en ka?zon de la ka?zo? Tio estas, ?u oni bezonas kuradi longe ?iutage por havi bonfartan koron, a? ?u oni bezonashavi bonfartan koron por kuradi longe ?iutage ? ?u estas malri?eco rezultato de skizofrenio, kiel konsekvenco de la nefirma socia kaj labora adapti?o de la skizofreniulo, a? ?u malri?uloj estas pli dispoziciitaj je la skizofrenio, konsekvence de dieto vitamine kaj proteine nesufi?a, kio finfine difektas la cerban metabolon? Wynne kaj singer anta?diris 100% ekzakte kiuj estos la patroj, kiuj edukos skizofreniajn filojn ka?ze de "misdirektoj ?e komuniki?o". Tamen, pli poste aperis la diskutado pri tio, ke eble estus la infanoj jam skizofreniaj, kiuj kreis la "misdirektojn ?e komuniki?o" kun siaj gepatroj.
4. Ka?za interago:tiu modelo de ka?za rilato havas bonan ekzemplon en la teorio de la ?eneralaj sistemoj, de Bertalanffy, vaste aplikita en familia psikoterapio (Minuchin kaj aliaj) : "Du elementoj de unu rilato estas la rezultato de reciproka kaj konstanta transformi?o".
5. Sinkroneco: tiu modelo de ka?za rilato estis priskribita de Carl Jung kaj li plendis ?ismorte pri tio, ke oni ne komprenis lin. Ni memoru, por ne plikonfuzi?i, ke la vorto "sinkroneco" estis uzita tute alisence far Rene Spitz, neniel rilatigite al tiu ?i senco. sinkroneco estas la senka?za rilato inter du samtempaj faktoj. La originala ekzemplo de Jung en lia artikolo "Sinkroneco" estis la Astrologio. La ?us aperintaj laboroj kune faritaj de la ne?rologo Karl Pribram (Universitato de Stanford) kaj la kernfizikisto David Bohm (Universitato de Londono) pri la holografia modelo aktualigas kaj igas pli signifaj la konceptojn de Jung pri la senka?za rilato a? sinkroneco.

Einstein kaj la tempo

Ni do klare vidis, kiel la mnemonika dualeco kmpari du hipotezajn punktojn kondukas nin el la koncepto pri spaco al la koncepto pri tempo kaj laste, al la starigo de diversaj specoj de ka?za rilato inter la faktoj. Iu diris al mi dum unu el miaj universitataj prelegoj en Latinameriko, ke Albert Einstein alportis alian nocion pri tempo krom la mnemonika dualeco. Ni vidu kial tio ne pravas.

La teorio de la relativeco de Einstein ne modifas la esencan dualecon (mnemonikan) de la origino de la koncepto pri tempo. La matematikaj deduktoj kaj konkludoj de Einstein influis nur la ?efajn Ne?tonajn ideojn en la nuntempa Fiziko, detruante la bazan Neutnan ekirpunkton, kiu diras, ke "la tempo estas absoluta kaj universe la sama".

Einstein siaflanke parolas al ni pri la tempa relativeco kaj enkondukas la varianton de la observanto kaj ties movo kiel gravan faktoron por la taksado kaj la mezurado de latempo.

La plej konata ekzemplo, kiun Albert Einstein mem plurfoje uzis, estas jena: "?efo de fervoja stacio vidas du fulmojn falantajn malproksime sur la relvojoj, ekzaktesamtempe, unu oriente kaj la alia okcidente, kaj li deduktas, ke ili amba? falis samtempe.

En la momento kiam tio ?i okazas, trajno preterpasas okcidenten, en kiu iu pasa?ero loki?as samdistance inter la du fulmoj, same kiel la staci?efo.

La trajno movi?as rapidege kaj la pasa?ero registras malsaman bildon: la okcidenta fulmo ?ajnas fali anta? ol la orienta fulmo, ?ar la trajno movi?as okcidenten, do la fulmlumo orient-devenanta bezonos iomete pli da tempo por atingi la retinojn de la pasa?ero ol la fulmlumo okcident-devenanta".

En nia nova psikologia paradigmo ni dirus, ke Einstein konfirmis, ke la procezo META estas fonto de eblaj iluzioj kaj ke ?i estas esence dualeca.

Ni dirus figure, ke la atomoj a? nedivideblaj unuoj de la procezo META estas "unuoj de dualeco".

La movo de tiuj "unuoj de dualeco", kiu estas la procezo META mem, originigas skemojn kaj modelojn aj simbolojn, kiuj helpas nin interpreti, registri a? memori la realon, sed ili neniel hilpas nin starigi rektan kontakton kun tiu realo, t.e. rekonstitui la realon en nia interno.

En la ekzemplo uzita de Eistein, la tempomezuro dependas de la elekto de la referenca kadro.

La mezuro estos malsama por la staci?efo kaj por la pasa?ero de la trajno, sed ili amba? senalternative dependos de komparo inter du punktoj. La komparo mem estas fragmenta vido (kaj konsekvence, distordita) de la realo, e? se ni forgesas kion la ekzemplo de Einstein sugestas: la komparoj a? mezuroj de la pasa?ero kaj la staci?efo estos malsamaj kaj ili amba? pensos, ke la alia eraras, e? kiam amba? perceptis la realon ekzakte same kiel ?i estas en la momento, kiam amba? fulmoj falis sur la relvojojn.